Korkuluk Test Metodları ve Statik Hesap Raporu: Her Sistem İçin Kapsamlı Teknik Analiz

EN 12600, binalarda kullanılan cam ürünlerinin darbe dayanımını sınıflandıran Avrupa standardıdır. Test düzeneğinde 50 kg ağırlığında çift lastikli bir sarkaç, belirli yüksekliklerden serbest bırakılarak cam numuneye çarptırılır. Üç düşme yüksekliği test edilir: 190mm (Sınıf 3 — düşük enerji), 450mm (Sınıf 2 — orta enerji), 1200mm (Sınıf 1 — yüksek enerji). Kırılma davranışına göre üç tip belirlenir: Tip A — büyük parçalar (lamine cam), Tip B — parçalanmaz (lamine bütünlüğünü korur), Tip C — küçük parçalar (temperli cam). Düşme koruması için en az 1(B)1 sınıfı gereklidir: 1200mm düşme yüksekliğinde Tip B davranışı — VSG lamine cam bu sınıfı sağlar.

Hat yükü, korkuluk üst kenarına (küpeşte seviyesine) yatay olarak uygulanan doğrusal yüktür. Bu test korkuluğun insan yaslanması ve çarpması altındaki davranışını simüle eder. Yük değerleri kullanım sınıfına göre belirlenir: Kategori A Konut: qk = 0,5 kN/m (yaklaşık 50 kg/m). Kategori B Ofis: qk = 0,5 kN/m. Kategori C Toplantı/Kamusal: qk = 1,0 kN/m. Kategori C5 Kalabalık: qk = 3,0 kN/m. Kategori D Mağaza: qk = 1,0 kN/m. Test yöntemi: Korkuluk üst kenarına hidrolik silindir ile yatay yük uygulanır. Sehim (deformasyon) lazer sensörle ölçülür. Kabul kriteri: maksimum sehim L/100 (korkuluk yüksekliğinin 1/100'ü). 1100mm korkuluk için max sehim = 11mm.

Rüzgar yükü bina yüksekliğine, konumuna ve arazi kategorisine bağlıdır. Temel hesaplama: we = qp(z) × cpe. qp(z) = tepe hız basıncı = 0,5 × ρ × v²b × ce(z). Türkiye rüzgar hızı haritasına göre vb = 28-36 m/s (bölgeye bağlı). Örnek hesaplama — İstanbul, 30m yükseklik, şehir merkezi: vb = 28 m/s (Marmara bölgesi). qb = 0,5 × 1,25 × 28² = 490 Pa. ce(30m, Arazi IV) ≈ 1,85. qp(30m) = 490 × 1,85 = 907 Pa ≈ 0,91 kPa. cpe (cam korkuluk) ≈ +1,2 / -1,4. we = 907 × 1,4 = 1270 Pa ≈ 1,27 kPa. Sonuç: 30m yükseklikte İstanbul'da cam korkuluk rüzgar yükü ≈ 1,27 kPa → FS1500 (1,5 kPa) yeterli. 60m+ yükseklik veya kıyı bölgesi → FS3000 (3,0 kPa) veya FS7000 (7,0 kPa) gerekli.

EN 12150 temperli güvenlik camı (ESG) standardıdır. Kırılma testi (fragmentation test) camın güvenli şekilde kırılıp kırılmadığını kontrol eder. Test yöntemi: cam numunenin bir köşesinden sivri uçlu çelik çubuk ile darbe uygulanır. Cam kırılır ve parça sayısı 50×50mm alan içinde sayılır. Kabul kriteri: 50×50mm alanda minimum 40 parça (küçük, künt kenarlı parçalar). 10.000mm²'den büyük tek parça olmamalıdır. En uzun parça boyutu ≤ 100mm. VSG lamine cam için ek test: EN ISO 12543'e göre PVB film yapışma testi. Kırık cam parçalarının filme yapışık kalma oranı ölçülür. Minimum %85 yapışma oranı gereklidir.

Proje: 5 katlı konut, İstanbul, balkon cam korkuluğu. Korkuluk yüksekliği: h = 1100mm. Cam: VSG 8+8mm (8mm ESG + 0,76mm PVB + 8mm ESG = 16,76mm). Açıklık (cam genişliği): L = 1500mm. Ankraj aralığı: 300mm. Taban profil: FS1500 (100×70mm alüminyum). Hat yükü hesabı: qk = 0,5 kN/m (konut). Tasarım yükü: qd = 1,5 × 0,5 = 0,75 kN/m. Moment (profil tabanında): M = qd × h = 0,75 × 1,1 = 0,825 kNm/m. Rüzgar yükü: we = 0,91 kPa (30m, İstanbul). Cam gerilme kontrolü: σ = (we × L²) / (8 × t²eff). t_eff (VSG 8+8) ≈ 12,3mm. σ = (910 × 1500²) / (8 × 12,3² × 10⁶) = 1,69 MPa. İzin verilen gerilme ESG: 50 MPa. Güvenlik faktörü: 50 / 1,69 = 29,6 → GÜVENLİ ✅. Sehim kontrolü: δ = (5 × we × L⁴) / (384 × E × I). δ ≈ 2,1mm < L/100 = 15mm → GÜVENLİ ✅.

Proje: 12 katlı otel, Antalya kıyı, teras cam korkuluğu. Cam: VSG 10+10mm. Açıklık: L = 1200mm. Taban profil: FS3000 (140×90mm). Hat yükü: qk = 1,0 kN/m (kamusal). Tasarım yükü: qd = 1,5 × 1,0 = 1,5 kN/m. Moment: M = 1,5 × 1,1 = 1,65 kNm/m. Rüzgar yükü (kıyı, 40m): vb = 33 m/s, qp(40m) ≈ 1350 Pa, we ≈ 1,89 kPa. Cam gerilme: σ = (1890 × 1200²) / (8 × 15,5² × 10⁶) = 1,42 MPa < 50 MPa ✅. Ankraj çekme kuvveti: F = M / (ankraj kolu) = 1,65 / 0,09 = 18,3 kN/m. M12 A4 ankraj kapasitesi: 25 kN/ankraj (beton C30). 250mm aralıkta: 4 ankraj/m × 25 = 100 kN/m >> 18,3 kN/m ✅. Profil eğilme kontrolü: W_profil (FS3000) = 12,8 cm³. σ_profil = M / W = 1650 / 12800 = 0,129 kN/mm² = 129 MPa. İzin verilen (T6-6063): 160 MPa. Kullanım oranı: 129/160 = %80,6 → GÜVENLİ ✅.

Proje: 35 katlı rezidans, İstanbul Maslak, 110m yükseklik. Cam: VSG 12+12mm (24,76mm toplam). Açıklık: L = 1000mm. Taban profil: FS7000 (güçlendirilmiş kanal). Hat yükü: qk = 1,5 kN/m (yoğun kamusal). Rüzgar yükü (110m, şehir): vb = 28 m/s, qp(110m) ≈ 2100 Pa, cpe = 1,8 (köşe etkisi), we ≈ 3,78 kPa. Cam gerilme: σ = (3780 × 1000²) / (8 × 18,6² × 10⁶) = 1,37 MPa << 50 MPa ✅. Profil moment: M = 3,78 × 1,1² / 2 = 2,29 kNm/m. FS7000 profil kapasitesi: M_Rd = 4,8 kNm/m. Kullanım oranı: 2,29 / 4,8 = %47,7 ✅. Ankraj: M16 A4 duplex, kimyasal ankraj C40 beton. Çekme kapasitesi: 45 kN/ankraj. 200mm aralıkta: 5 × 45 = 225 kN/m >> gerekli 25,4 kN/m ✅.

Proje: 8 katlı konut, İzmir, balkon alüminyum korkuluğu. Sistem: EasyMod MARS 50×30mm çerçeve + Ø16mm yuvarlak çubuk. Kolon: 60×60mm, 1100mm yükseklik, kolon aralığı 1500mm. Hat yükü: qk = 0,5 kN/m (konut). Tasarım yükü: qd = 0,75 kN/m. Kolon üzerindeki kuvvet: F = qd × kolon aralığı = 0,75 × 1,5 = 1,125 kN. Kolon tabanı momenti: M = F × h = 1,125 × 1,1 = 1,238 kNm. 60×60mm T6-6063 kolon W = 6,72 cm³. σ = 1238 / 6720 = 0,184 kN/mm² = 184 MPa. İzin verilen (T6-6063, Wöhler SN): 160 MPa. Kullanım oranı: 184/160 = %115 — 3mm et kalınlığında yetersiz. Çözüm: 60×60×4mm kolon kullanılır → W = 8,43 cm³ → σ = 147 MPa → %91,9 ✅. Çubuk aralığı kontrolü: 90mm < 100mm (Madde 38 küre testi) ✅.

Proje: 6 katlı konut, Ankara, Fransız balkon. Cam: VSG 6+6mm (13,52mm). Pencere açıklığı: W = 1800mm. Montaj: Duvar ankrajı (WDVS/ETICS uyumlu). Hat yükü: qk = 0,5 kN/m. Cam sehim hesabı: δ = (5 × q × W⁴) / (384 × E × I). q = 0,5 kN/m × 1,1m yükseklik bölü alan = eşdeğer yayılı yük. E (cam) = 70.000 MPa. I (VSG 6+6) = 2 × (1000 × 6³/12) + 2 × 1000 × 6 × 3,38² = 173.510 mm⁴/m. δ ≈ 4,2mm < L/100 = 18mm ✅. Ankraj kuvveti: her köşede 4 nokta ankraj. F_ankraj = M / kol = (0,75 × 1,1 × 1,8/2) / 1,7 = 0,438 kN. Min ankraj kapasitesi (M8 kimyasal, tuğla): 3,5 kN >> 0,438 kN ✅.

Her korkuluk projesi için hazırlanması gereken statik rapor şu bölümleri içermelidir: Kapak sayfası — proje adı, adres, tarih, mühendis bilgileri. Proje tanımı — bina tipi, kat sayısı, korkuluk lokasyonu, kullanım sınıfı. Yükler — hat yükü (EN 1991-1-1), rüzgar yükü (EN 1991-1-4), deprem yükü (gerekirse). Malzeme özellikleri — cam tipi (ESG/VSG), kalınlık, alüminyum alaşım, paslanmaz çelik sınıfı. Hesaplamalar — moment, gerilme, sehim, ankraj kuvveti (her bileşen için). Sonuç tablosu — kullanım oranları (max %100), güvenlik faktörleri. Çizimler — ankraj detayı, profil kesiti, montaj planı. Sertifikalar — EN 12150, EN ISO 12543, EN 1090 CE belgeleri. İmza — proje müellifi ve kontrol eden mühendis. Alcodec tüm projeler için ücretsiz statik rapor hazırlar ve proje müellifine sunar.

EN 12600 sarkaç darbe testi akredite laboratuvarda yapılmalıdır. Gerekli ekipman: 50 kg çift lastikli sarkaç impaktör, kalibrasyon cam paneli (10mm ESG, strain gauge'lı), dijital yükseklik ölçer (±1mm hassasiyet), yüksek hızlı kamera (min 1000 fps), veri toplama sistemi (min 10 kHz örnekleme). Hat yükü testi: hidrolik silindir (min 10 kN), yük hücresi (±0,1% hassasiyet), LVDT sehim ölçer (±0,01mm), veri kaydedici. Alcodec ürünleri TSE onaylı bağımsız laboratuvarlarda test edilmiştir. Test raporları ve CE belgeleri proje bazında temin edilebilir.